همه چیز درباره “تستهای تشخیصی زگیل تناسلی”؛ از معاینه تا آزمایشهای مولکولی
اگر اخیراً متوجه تغییراتی روی پوست ناحیه تناسلی خودتان شدهاید یا فقط میخواهید خیالتان راحت شود، احتمالا اولین سوالی که ذهنتان را درگیر کرده این است: «از کجا مطمئن شوم؟» یا «دقیقترین راه تشخیص چیست؟». نگران نباشید، جای درستی آمدهاید. در این مقاله قرار نیست وقتتان را با توضیحات کلی بگیریم؛ میخواهیم یک راست برویم سر اصل مطلب و تمام روشهای علمی و دقیق تستهای تشخیصی زگیل تناسلی را با زبانی ساده و خودمانی بررسی کنیم. دانستن اینکه کدام تست برای شما مناسب است، نیمی از راه درمان است.
معاینه بالینی؛ اولین و سادهترین روش “تستهای تشخیصی زگیل تناسلی”
شاید باورتان نشود، اما در بسیاری از موارد، چشم پزشک ماهر دقیقترین ابزار است. اولین مرحله در تستهای تشخیصی زگیل تناسلی، معاینه چشمی یا بالینی (Clinical Examination) است.
وقتی به پزشک مراجعه میکنید، او با دقت نواحی مشکوک را زیر نور مناسب بررسی میکند. ضایعاتی که دنبالش هستیم معمولاً مشخصات خاصی دارند:
- رنگهای گوشتی، صورتی، قهوهای یا حتی خاکستری.
- بافتهایی که ممکن است صاف، برجسته یا شبیه گلکلم باشند.
- گاهی این ضایعات آنقدر ریز هستند که با چشم غیرمسلح به سختی دیده میشوند.
در این مرحله پزشک ممکن است از یک دستگاه بزرگنمایی (لوپ) استفاده کند تا جزئیات پوست را بهتر ببیند. یادتان باشد که هر برجستگیای زگیل نیست؛ جوشها، تبخال یا حتی غدد چربی هم میتوانند شبیه باشند. به همین دلیل، تشخیص چشمی توسط متخصص، پایه و اساس تستهای تشخیصی زگیل تناسلی محسوب میشود.
تست اسید استیک (تست سرکه)؛ سفید شدن ضایعات
یکی از روشهایی که گاهی در مطب برای کمک به تشخیص استفاده میشود، تست اسید استیک است. در این روش، پزشک محلولی از اسید استیک ۳ تا ۵ درصد (شبیه سرکه رقیق) را روی ناحیه مشکوک میزند و حدود ۵ تا ۱۰ دقیقه صبر میکند.
اگر سلولها آلوده باشند، معمولاً در تماس با اسید سفیدرنگ (Acetowhite) میشوند.
نکته مهم: این روش به تنهایی به عنوان یکی از روش های قطعی تستهای تشخیصی زگیل تناسلی توصیه نمیشود، چون التهابهای دیگر هم میتوانند سفید شوند و نتیجه مثبت کاذب بدهند. اما به عنوان یک روش کمکی برای مشخص کردن محل دقیق ضایعات قبل از لیزر یا درمان، کاربرد دارد.
پاپ اسمیر (Pap Smear)؛ فراتر از یک چکاپ ساده
خیلی از خانمها فکر میکنند پاپ اسمیر فقط برای سرطان دهانه رحم است، اما این تست نقش مهمی در فرآیند تستهای تشخیصی زگیل تناسلی ایفا میکند.
در این آزمایش، نمونهبرداری از سلولهای دهانه رحم انجام میشود تا تغییرات سلولی بررسی شود. اگر جواب پاپ اسمیر غیرطبیعی باشد (مثلاً وجود سلولهای ASCUS یا LSIL)، نشاندهنده این است که عامل بیماری روی سلولها اثر گذاشته است.
- پاپ اسمیر سنتی: نمونه روی لام شیشهای کشیده میشود.
- پاپ اسمیر مایع (Liquid-based): دقیقتر است و همزمان امکان انجام تست مولکولی هم روی همان نمونه وجود دارد.
تست HPV DNA و تایپینگ (PCR)؛ دقیقترین روش تشخیص
اگر بخواهیم دقیقترین، مدرنترین و علمیترین روش در میان تستهای تشخیصی زگیل تناسلی را معرفی کنیم، بدون شک تست HPV DNA یا همان روش مولکولی PCR است.
بر خلاف معاینه که فقط ظاهر را میبیند، این تست مستقیماً به دنبال ماده ژنتیکی (DNA) عامل بیماری میگردد. این آزمایش دو ویژگی فوقالعاده دارد:
- تشخیص قطعی: حتی اگر هیچ ضایعهای روی پوست نباشد ولی عامل بیماری در سلولها مخفی شده باشد، این تست آن را پیدا میکند.
- تعیین نوع (Genotyping): مشخص میکند که شما دقیقاً با کدام تایپ (تیپ ۶، ۱۱، ۱۶، ۱۸ و…) درگیر هستید. دانستن اینکه تایپ پرخطر است یا کمخطر، مسیر درمان و پیگیریهای بعدی را کاملاً تغییر میدهد.
این تست معمولاً برای خانمها همزمان با پاپ اسمیر (Co-testing) انجام میشود. برای آقایان نیز در صورت وجود ضایعه یا مشکوک بودن، میتوان از ترشحات یا سطح ضایعه نمونهبرداری کرد.
بیوپسی (نمونهبرداری بافتی)؛ وقتی شک داریم
گاهی اوقات ظاهر ضایعه عجیب است، به درمانهای معمول جواب نمیدهد، یا پزشک مشکوک به بدخیمی است. در این شرایط، «بیوپسی» وارد میدان میشود.
در این روش از تستهای تشخیصی زگیل تناسلی، پزشک تکه بسیار کوچکی از بافت ضایعه را برمیدارد و به آزمایشگاه پاتولوژی میفرستد. متخصص پاتولوژی بافت را زیر میکروسکوپ بررسی میکند تا مطمئن شود که آیا این بافت واقعاً زگیل است یا چیز دیگر؟ این روش استاندارد طلایی برای زمانهایی است که تشخیص با معاینه قطعی نیست.
کولپوسکوپی؛ ذرهبین قدرتمند
اگر نتیجه تست پاپ اسمیر غیرطبیعی باشد یا تست DNA مثبت شود، پزشک ممکن است کولپوسکوپی را پیشنهاد دهد. کولپوسکوپ یک دستگاه شبیه میکروسکوپ یا دوربین دوچشمی است که با نور قوی و بزرگنمایی بالا، دهانه رحم، واژن و فرج را بررسی میکند.
این روش به پزشک اجازه میدهد تا دقیقاً ببیند کجای بافت تغییر کرده و در صورت نیاز، از همان نقطه بیوپسی تهیه کند. کولپوسکوپی یکی از مراحل تکمیلی و بسیار مهم در زنجیره تستهای تشخیصی زگیل تناسلی در خانمهاست.
تفاوت “تستهای تشخیصی زگیل تناسلی” در مردان و زنان
این یکی از پرتکرارترین سوالات مراجعین است. آیا روش تشخیص برای آقایان و خانمها یکسان است؟ خیر، تفاوتهایی وجود دارد:
- در خانمها: مسیر کاملاً روشن است. معاینه لگنی، پاپ اسمیر و تست HPV DNA از دهانه رحم، پروتکل استاندارد جهانی است.
- در آقایان: متاسفانه هنوز یک تست غربالگری روتین و تایید شده جهانی (مثل پاپ اسمیر) برای آقایان بدون علامت وجود ندارد. تشخیص در آقایان بیشتر بر پایه معاینه دقیق و مشاهده ضایعات است. البته اگر ضایعهای وجود داشته باشد، میتوان از آن نمونهبرداری کرد و تست PCR انجام داد تا نوع آن مشخص شود. همچنین در مواردی که فرد رابطه مقعدی داشته، تست پاپ اسمیر مقعدی (Anal Pap Smear) ممکن است توصیه شود.
آیا آزمایش خون برای تشخیص وجود دارد؟ (یک باور غلط)
بگذارید خیالتان را راحت کنیم: هیچ آزمایش خونی برای تشخیص زگیل تناسلی وجود ندارد.
بسیاری از مراجعین درخواست آزمایش خون میدهند، اما باید بدانید که تستهای تشخیصی زگیل تناسلی فقط روی بافت و پوست ناحیه درگیر انجام میشوند. آزمایش خون فقط آنتیبادیها را نشان میدهد که ممکن است مربوط به سالها پیش باشد و هیچ ارزشی در تشخیص عفونت فعلی یا وجود زگیل روی پوست ندارد. پس اگر جایی شنیدید که با آزمایش خون تشخیص میدهند، بدانید که علمی نیست.
تستهای خانگی؛ واقعیت یا تبلیغات؟
در اینترنت ممکن است تبلیغاتی درباره کیتهای خانگی یا روشهای تشخیص در منزل (مثل استفاده از سرکه سفید در خانه) ببینید.
بیایید صادق باشیم: استفاده از سرکه در خانه برای سفید شدن ضایعات اصلا ایده خوبی نیست. اولاً ممکن است پوست سالم را بسوزانید، ثانیاً هر سفیدی نشانه بیماری نیست و فقط باعث استرس بیهوده میشود.
کیتهای نمونهبرداری خانگی (که فرد نمونه را خودش میگیرد و پست میکند) در برخی کشورهای پیشرفته وجود دارد، اما دقت نمونهگیری توسط خود فرد هرگز به اندازه نمونهگیری توسط پزشک متخصص نیست. بنابراین، مطمئنترین راه برای انجام تستهای تشخیصی زگیل تناسلی، مراجعه حضوری به کلینیک است.
سوالات متداول درباره “تستهای تشخیصی زگیل تناسلی”
در این بخش، به بررسی سوالاتی میپردازیم که احتمالاً همین الان در ذهن شما میچرخد. ما جستجوهای کاربران را بررسی کردیم و اینها پرتکرارترینها هستند:
۱. آیا تست HPV دردناک است؟
خیر، اصلاً. نمونهبرداری برای خانمها (شبیه پاپ اسمیر) و برای آقایان (با سواپ کشیدن روی ضایعه) معمولاً بدون درد است. ممکن است کمی احساس ناراحتی یا قلقلک لحظهای داشته باشید، اما دردناک نیست.
۲. هزینه تستهای تشخیصی زگیل تناسلی چقدر است؟
هزینه بسته به نوع تست متفاوت است. معاینه هزینه ویزیت را دارد، اما تست HPV DNA و تعیین تایپ (PCR) چون یک آزمایش ژنتیک مولکولی دقیق است، هزینه بالاتری نسبت به پاپ اسمیر معمولی دارد. با این حال، ارزش تشخیصی آن بسیار بالاست.
۳. اگر هیچ ضایعهای نداشته باشیم هم باید تست بدهیم؟
برای خانمهای بالای ۳۰ سال، بله؛ تست همزمان پاپ اسمیر و HPV DNA به عنوان غربالگری روتین توصیه میشود حتی اگر ضایعهای نباشد. برای آقایان و خانمهای زیر ۳۰ سال، معمولاً تست زمانی انجام میشود که ضایعهای مشکوک دیده شود یا پزشک صلاح بداند.
۴. جواب آزمایش چقدر طول میکشد؟
نتایج پاپ اسمیر و تستهای مولکولی معمولاً بین ۳ تا ۱۰ روز کاری زمان میبرد تا از آزمایشگاه آماده شود.
۵. آیا ممکن است تست منفی باشد ولی زگیل داشته باشم؟
در روشهای مولکولی (PCR) احتمال خطا بسیار کم است، اما صفر نیست. اگر نمونهبرداری به درستی از محل آلوده انجام نشده باشد، ممکن است نتیجه منفی کاذب شود. به همین دلیل مهارت پزشک در نمونهگیری برای تستهای تشخیصی زگیل تناسلی بسیار تعیینکننده است.
سخن پایانی
تشخیص درست و به موقع، کلید درمان سریع و کمهزینه است. درگیر شدن با اطلاعات ضد و نقیض اینترنتی فقط اضطراب شما را بیشتر میکند. اگر به هر یک از روشهای تستهای تشخیصی زگیل تناسلی نیاز دارید یا تغییری در بدن خود احساس کردهاید، بهترین کار مشورت با یک متخصص باتجربه است که تمام این ابزارهای تشخیصی را در اختیار داشته باشد.
برای دریافت مشاوره تخصصی، معاینه دقیق و انجام پیشرفتهترین تستهای تشخیصی، میتوانید به وبسایت یا مطب دکتر دیانا حسینی متخصص درمان زگیل تناسلی در مشهد مراجعه کنید تا با خیالی آسوده، مسیر سلامتی خود را طی کنید.
